Szukaj:

Jak zmieniła się struktura gruntów w Polsce na przestrzeni ostatnich lat?

Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat profil użytkowania nieruchomości gruntowych w Polsce przeszedł wiele modyfikacji, za sprawą dynamicznego postępu cywilizacyjnego i technicznego. Nie bez znaczenia dla takiego stanu rzeczy były zmiany społeczno-polityczne, które spowodowały, że rozrosły się miasta i tereny zabudowane. Polska od wieków jest krajem typowo rolniczym, choć obszary użytków rolnych w ciągu kolejnych dziesięcioleci, zdecydowanie się skurczyły. Ziemia rolna była przejmowana przez różne podmioty, które zmieniały jej dotychczasową funkcję.

Historyczna struktura gruntów

Jeszcze pół wieku temu w Polsce zdecydowana większość gruntów miała charakter gruntów ornych. Sukcesywnie przez kolejne lata ich udział w ogólnej powierzchni nieruchomości gruntowych malał, na rzecz gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkalną i przemysłową. Główny urząd Statystyczny podaje, że w 1950 roku ponad połowa ziem w Polsce była gruntami ornymi. 40 lat później procentowy udział tychże gruntów wynosił już niecałe 47%. Nadal Polska pozostaje krajem rolniczym, ale z roku na rok struktura użytkowania ziemi w Polsce się zmienia. Co ciekawe, o ponad 6% zwiększyła się powierzchnia ogólna lasów w Polsce od roku 1950 do 1990. Związane było to z przeprowadzanymi pracami zalesiania poszczególnych obszarów kraju.

Rośnie powierzchnia terenów zabudowanych, przemysłowych, handlowych i komunikacyjnych, jak i innych gruntów zabudowanych. Grunty orne przez lata były przejmowane pod zabudowę i przemysł, w przeciwieństwie do terenów leśnych, które rzadko kiedy podlegają urbanizacji.

Okres transformacji

Po roku 1989 nastąpił okres transformacji ustrojowej w Polsce. Ludzie mieszkający na wsiach i prowadzący rodzinne gospodarstwa rolne, przenosili się do aglomeracji miejskich i tam rozpoczynali nowe życie. Przez to miasta rozrastały się, zajmując kolejne tereny. Tak wzrosła ogólna powierzchnia gruntów zurbanizowanych, zabudowanych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego i przemysłowego. Zmiana użytkowania ziemi po okresie transformacji jest wyraźnie widoczna. Nastąpił rozwój terenów osiedlowych, zmniejszenie się powierzchni użytków rolnych i zwiększanie powierzchni lasów.

Klasyfikacja gruntów

Grunty w każdym kraju dzielą się na różne typy, biorąc pod uwagę daną ich cechę, można stworzyć co najmniej kilka klasyfikacji gruntów. Najbardziej klasyczna klasyfikacja, wykorzystywana również przez ośrodki badawcze, w tym Główny Urząd statystyczny w Polsce, wyróżnia rodzaje gruntów biorąc za punkt wyjścia formę ich użytkowania. Na tej podstawie wyróżnia się grunty orne, sady, łąki i pastwiska.

Grunty w świetle prawa

W Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2010 roku w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych, w Grupie O wyróżnia się następujące podgrupy gruntów:
• Podgrupa 01 – użytki rolne,
• Podgrupa 02 – grunty leśne,
• Podgrupa 03 – Grunty zabudowane i zurbanizowane,
• Podgrupa 04 – Użytki ekologiczne,
• Podgrupa 05 – Tereny różne,
• Podgrupa 06 – Nieużytki,
• Podgrupa 07 – Grunty pod wodami.

Ewidencja gruntów przyjęta w polskim prawie wyróżnia zaś następujący podział użytków rolnych,
• Grunty orne,
• Sady,
• Łąki trwałe,
• Pastwiska trwałe,
• Grunty rolne zabudowane
• Grunty pod stawami,
• Rowy.

W Podgrupie 03 – Grunty zabudowane i zurbanizowane, wymienia się natomiast:
• Tereny mieszkaniowe,
• Tereny przemysłowe,
• Inne tereny zabudowane,
• Zurbanizowane tereny niezabudowane,
• Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe,
• Użytki kopalne,
• Tereny komunikacyjne.

Analiza danych statystycznych

Na podstawie danych statystycznych zaczerpniętych z Rocznika Statystycznego Rolnictwa z 2011 roku, można przeanalizować zmiany zachodzące w strukturze gruntów w Polsce na przestrzeni ostatnich 10 lat. Łącznie w Polsce znajduje się dziś 31268 tys. ha gruntów, które dzielą się na kilka typów, ze względu na model ich wykorzystywania.

Pierwszy rysunek przedstawia zmiany w strukturze powierzchniowej gruntów ornych:

Rys. 1.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Pierwszy rysunek prezentuje zmiany w powierzchni użytków rolnych na przestrzeni ponad 10 ostatnich lat. Od 2002 roku sukcesywnie zmniejszała się powierzchnia gruntów rolnych. Obecnie jest ich o ponad 10 tys. hektarów mniej, niż jeszcze w 2002 roku. Duży wzrost powierzchni użytków rolnych w 2002 roku w stosunku do 2000 roku wynika najprawdopodobniej z wprowadzenia nowej ewidencji gruntów, która w poczet „gruntów rolnych” wprowadziła dodatkowe kategorie ziem.

Malejąca powierzchnia gruntów rolnych związana jest z rozwojem terenów miejskich, rozwojem budownictwa mieszkaniowego, ośrodków przemysłowych i handlowych. Duże znaczenie ma rozwój kraju pod względem infrastruktury komunikacyjnej. Budowa kolejnych dróg i autostrad w Polsce powoduje, że część terenów rolnych jest wykupywana pod budowę dróg. Rozwój osiedli mieszkaniowych, zwłaszcza wokół dużych aglomeracji miejskich najczęściej odbywa się kosztem terenów rolnych, a rzadziej lasów.

Rys. 2

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Rysunek 2. prezentuje sukcesywny wzrost ogólnej powierzchni gruntów leśnych oraz zadrzewionych i zakrzewionych w Polsce, od roku 2000, aż po chwilę obecną. W 2011 roku Główny Urząd Statystyczny szacował, że ich powierzchnia wynosi 9570 tys. hektarów. Powodem wzrostu powierzchni lasów w Polsce jest prowadzenie w okresie powojennym oraz w latach 1990-2007 intensywnych prac zalesieniowych. W naszym kraju istniał wówczas problem zbyt małej lesistości. Pierwsze zalesienia przeprowadzono w ramach Krajowego Programu Zwiększania Lesistości, a drugie przy udziale środków z Unii Europejskiej, w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Rząd w 2005 roku prowadził prace dotyczące odnowień obszarów porębowych lub zdegradowanych, zaś przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku spowodowało, że zmieniona została polityka rolna. Ziemie leżące odłogiem oraz słabe użytkowo grunty orne przeznaczono w dużej mierze pod zalesienie lub zadrzewnienie.

W 2007 roku poziom lesistości w Polsce osiągnął już 30%. Od 2000 roku do roku 2011 powierzchnia lasów w kraju zwiększyła się o 5,1%.

Rys. 3

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Powierzchnia gruntów pod wodami nie zmieniała się w sposób znaczący. Jedynie pomiędzy rokiem 2000 a 2002 występuje spora różnica, wynikająca najpewniej ze zmian w sposobie ewidencji gruntów.

Rys. 4

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Powierzchnia użytków kopalnych, jak pokazuje rysunek 4., zmalała na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia. Jeszcze na początku XXI wieku użytki te zajmowały o wiele większą powierzchnię, niż dziś. Od 2000 roku do 2011 roku ich łączna powierzchnia zmalała o niemalże 25%. Spowodowane było to zamykaniem nierentownych kopalń i ich przekształcaniem w inne grunty.

Rys. 5

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Od 2008 roku wyraźnie zauważalny jest wzrost powierzchni terenów komunikacyjnych w Polsce, co spowodowane zostało podjętymi inwestycjami drogowymi w tym zakresie, głównie tymi związanymi z organizacją Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2012. Wcześniejszy spadek powierzchni być może wiąże się z zamykaniem części torów kolejowych, które nie są już wykorzystywane w praktyce przez PKP i oddawaniem we władze spółdzielni i gmin, dróg osiedlowych, wewnętrznych, które wchodzą już w skład powierzchni terenów mieszkalnych, a nie terenów komunikacyjnych.

Rys. 6.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Rysunek 6. Wskazuje, że powierzchnia terenów osiedlowych od 10 lat wciąż wzrasta. Ponownie różnica pomiędzy powierzchnią terenów osiedlowych w 2000 i 2002 roku wywołana jest zmianą w sposobie ewidencjonowania gruntów. Od 2002 roku do 2011 ich powierzchnia wzrosła o ponad 18%.

Rys. 7

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

W związku z intensywnymi pracami skierowanymi na wykorzystanie w praktyce nieużytków – poprzez stworzenie na tych terenach osiedli mieszkalnych, terenów komunikacyjnych czy gruntów zalesionych, powierzchnia nieużytków maleje. W ciągu ostatnich 11 lat zmalała ona o ponad 4%.

Podsumowanie

Zmiany gospodarcze i polityczne w Polsce powodują, że sukcesywnie maleje powierzchnia użytków rolnych, na rzecz terenów mieszkalnych, przemysłowych i komunikacyjnych,. Niezależnie od tego, rośnie powierzchnia terenów zalesionych, zadrzewionych i zakrzewionych. Związane jest to z prowadzoną polityką zwiększania zalesienia kraju. Dziś współczynnik lesistości w Polsce wynosi już 30%, podczas gdy przed 2000 rokiem wynosił on nieco ponad 20%. Struktura powierzchniowa naszego kraju ulega przeobrażeniom. Władze kraju starają się możliwie jak najlepiej wykorzystywać nieużytki, tworząc na ich terenie osiedla mieszkalne i drogi. Jednocześnie, bez zmian w praktyce pozostają tereny pod wodami i rzekami.

Rozwój cywilizacyjny Polski i Polaków powodować będzie w przyszłości dalsze zmiany w powierzchni poszczególnych rodzajów gruntów. Najpewniej zwiększać będą się tereny typowo miejskie, a zmniejszać tereny rolnicze, choć Polska jak dotychczas pozostaje krajem, gdzie przeważają grunty orne.

Autor: http://ofertygruntow.pl/

Podobne wpisy

Tagi: grunty w Polsce, nieruchomości, rynek nieruchomości, struktura gruntów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− jeden = 1

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


Reklama



stat4u