Split Payment 2026: Kiedy dzielimy płatność i jak uwolnić gotówkę z rachunku VAT?

Dla jednych to bezpiecznik chroniący przed wyłudzeniami VAT, dla innych – blokada płynności finansowej. Mechanizm Podzielonej Płatności (Split Payment) na dobre zadomowił się w polskich rozliczeniach B2B. W 2026 roku, przy pełnym wdrożeniu KSeF, system ten jest bardziej szczelny niż kiedykolwiek. Kiedy masz bezwzględny obowiązek zastosowania MPP, a kiedy jest to dobrowolne? I najważniejsze: jak legalnie wykorzystać środki zamrożone na koncie VAT, by nie stracić płynności?

Split Payment w pigułce:

• Mechanizm: Płatność za fakturę dzielona jest na dwa strumienie: kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a kwota VAT na jego dedykowany rachunek VAT.
• Obowiązek: Dotyczy faktur B2B powyżej 15 000 zł brutto, obejmujących towary i usługi „wrażliwe” (Załącznik nr 15 do ustawy o VAT).
• Korzyść: Brak solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe kontrahenta.

1. Kiedy Split Payment 2026 jest obowiązkowy? Zasada 15 tysięcy.

Nie każda faktura musi być opłacona w ten sposób. W 2026 roku obowiązkowy Split Payment występuje tylko wtedy, gdy łącznie spełnione są trzy warunki:

1. Relacja B2B: Sprzedawca i nabywca są podatnikami (firmami).
2. Kwota: Wartość brutto faktury przekracza 15 000 zł (lub równowartość tej kwoty w walucie).
3. Towar/Usługa: Faktura dokumentuje sprzedaż towarów lub usług wymienionych w Załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Co jest na „czarnej liście” (Załącznik nr 15)? Są to m.in.: wyroby ze stali, złom, elektronika (procesory, komputery, telefony), węgiel, części samochodowe, roboty budowlane.

Uwaga na KSeF: W systemie Faktur Ustrukturyzowanych (KSeF) pole „Mechanizm podzielonej płatności” jest walidowane automatycznie. Jeśli wystawiasz fakturę na roboty budowlane za 20 tys. zł i nie zaznaczysz tej opcji, system może odrzucić dokument lub narazisz się na sankcje karnoskarbowe.

👉 Więcej o poprawnym wystawianiu dokumentów przeczytasz w poradniku: Faktura VAT 2026: Obowiązkowe elementy i zasady KSeF.

2. Dobrowolny Split Payment 2026 – czy to się opłaca?

Nawet jeśli nie masz obowiązku (np. faktura jest na 5000 zł), możesz dobrowolnie zastosować podzieloną płatność. Dlaczego przedsiębiorcy w 2026 roku się na to decydują?

To kwestia bezpieczeństwa. Używając komunikatu przelewu MPP:

• Unikasz odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe sprzedawcy (gdyby okazał się „znikającym podatnikiem”).
• Nie dotyczą Cię sankcje za brak weryfikacji rachunku na Białej Liście (choć i tak warto to robić!).
• Masz prawo do przyspieszonego zwrotu VAT (do 25 dni).

👉 Bezpieczeństwo kontrahenta to podstawa. Zobacz: Jak sprawdzić NIP i Białą Listę Podatników.

3. Co można opłacić z konta VAT? (Uwalnianie środków)

Największą bolączką przedsiębiorców jest to, że środki na rachunku VAT są „zamrożone”. Nie możesz ich wypłacić w bankomacie ani zapłacić nimi za kawę do biura. Nie oznacza to jednak, że są bezużyteczne.

Z rachunku VAT możesz legalnie opłacić:

1. Podatek VAT do Urzędu Skarbowego.
2. Podatek dochodowy (PIT/CIT) oraz akcyzę i cło.
3. Składki ZUS (bardzo ważna funkcjonalność dla płynności!).
4. Odsetki za zwłokę od powyższych podatków.
5. Fakturę zakupową (w części odpowiadającej kwocie VAT) na rzecz innego kontrahenta (przelew MPP).

Jeśli na koncie VAT uzbierała się nadwyżka, której nie jesteś w stanie „przejeść” na podatki i ZUS, możesz złożyć do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o uwolnienie środków (przeksięgowanie na konto bieżące). Urząd ma na decyzję 60 dni.

👉 Zarządzanie gotówką jest kluczowe dla przetrwania. Sprawdź nasz artykuł: Płynność finansowa w małej firmie w 2026 roku.

4. Sankcje – co grozi za ominięcie Split Payment 2026?

Ignorowanie przepisów o MPP jest kosztowne. Jeśli mimo obowiązku zapłacisz „zwykłym” przelewem za fakturę objętą Split Paymentem:

• Jako nabywca: Tracisz prawo do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu (KUP) oraz narażasz się na sankcję w wysokości 30% kwoty VAT z faktury.
• Jako sprzedawca: Jeśli nie oznaczysz faktury słowami „Mechanizm podzielonej płatności”, również grozi Ci sankcja 30% kwoty VAT (chyba że nabywca domyśli się i zapłaci w MPP).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o Split Payment 2026

Czy mogę opłacić ZUS z rachunku VAT?

Zdecydowanie tak. To doskonały sposób na upłynnienie środków. Mechanizm pozwala na regulowanie z konta VAT nie tylko podatku VAT, ale też podatków dochodowych (PIT-5, CIT) oraz pełnych składek ZUS. Dzięki temu pieniądze nie leżą bezczynnie, a Ty nie musisz angażować środków z konta bieżącego na przelewy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Co zrobić, gdy pomyłkowo zapłacę zwykłym przelewem zamiast Split Payment?

Masz problem, bo wydatek nie będzie kosztem podatkowym (CIT/PIT). Rozwiązanie: Poproś kontrahenta o zwrot błędnego przelewu na Twoje konto („zwykłym” zwrotem). Następnie wykonaj przelew ponownie, tym razem poprawnie, używając komunikatu podzielonej płatności. To najczystsza metoda naprawienia błędu.

Czy Split Payment 2026 dotyczy firm na ryczałcie?

Jeśli jesteś na ryczałcie, ale też jesteś czynnym podatnikiem VAT, przepisy o MPP dotyczą Cię w pełni. Jeśli korzystasz ze zwolnienia z VAT (do 200 tys. zł obrotu), nie masz obowiązku posiadania konta VAT, więc siłą rzeczy nie możesz przyjmować płatności w tym trybie. Wtedy jednak Twoje faktury nie zawierają kwoty podatku, więc nie ma czego „dzielić”.