Klient nie płaci? „Ulga na złe długi” w VAT i PIT w 2026. Odzyskaj podatek w 90 dni

Zatory płatnicze to w 2026 roku nadal jedna z głównych bolączek sektora MŚP. Wystawiłeś fakturę, odprowadziłeś VAT i zaliczkę na podatek dochodowy, a pieniędzy na koncie brak? Nie musisz kredytować budżetu państwa. Mechanizm „ulgi na złe długi” pozwala odzyskać zapłacone daniny, jeśli kontrahent spóźnia się z zapłatą ponad 3 miesiące. Jak skutecznie skorzystać z tego koła ratunkowego?

Ulga na złe długi 2026 w pigułce:

• Termin: Prawo do ulgi powstaje po upływie 90 dni od terminu płatności faktury.
• Podatki: Dotyczy zarówno podatku VAT, jak i podatku dochodowego (PIT/CIT).
• Warunek: Wierzytelność nie może być przedawniona, a dłużnik nie może być w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłościowego (z pewnymi wyjątkami).
• Mechanizm: Wierzyciel pomniejsza podatek należny, a dłużnik ma obowiązek pomniejszyć podatek naliczony (i koszty).

Magiczna bariera 90 dni: Kiedy powstaje prawo do ulgi?

W 2026 roku kluczowym terminem dla wierzyciela jest upływ 90 dni. Co ważne, terminu tego nie liczymy od daty wystawienia faktury, ale od dnia następującego po terminie płatności wskazanym na dokumencie lub w umowie.

Przykład: Wystawiłeś fakturę 1 marca 2026 r. z terminem płatności 14 dni (czyli do 15 marca). 90-dniowy termin zaczyna biec od 16 marca. Prawo do skorzystania z ulgi na złe długi uzyskasz w połowie czerwca 2026 r.

Jeśli do tego czasu nie otrzymasz zapłaty, wierzytelność uznaje się za „uprawdopodobnioną jako nieściągalną”, co otwiera drogę do korekty podatków.

Krok 1: Odzyskanie VAT (Korekta JPK_V7)

Jako wierzyciel (sprzedawca), który nie otrzymał zapłaty, masz prawo skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek VAT należny.

W praktyce oznacza to, że w deklaracji JPK_V7 składanej za miesiąc (lub kwartał), w którym upłynął 90. dzień zwłoki, pomniejszasz swój podatek do zapłaty o kwotę VAT z niezapłaconej faktury.

Warunki formalne w 2026 roku:

1. Zarówno Ty, jak i dłużnik, musicie być czynnymi podatnikami VAT w dniu poprzedzającym złożenie korekty.
2. Od daty wystawienia faktury nie upłynęły 3 lata (licząc od końca roku, w którym ją wystawiono).

Zobacz również: Limit zwolnienia z VAT w 2026

Krok 2: Odzyskanie PIT/CIT (Realny zastrzyk gotówki)

Ulga na złe długi w podatku dochodowym to mechanizm, który w 2026 roku pozwala realnie poprawić płynność finansową.

Jeśli prowadzisz JDG (na skali lub liniówce) lub spółkę (CIT), możesz odliczyć wartość netto niezapłaconej wierzytelności od podstawy obliczenia podatku.

• Jak to działa? W miesiącu, w którym minęło 90 dni, pomniejszasz swój dochód o kwotę netto z faktury. Dzięki temu Twoja zaliczka na podatek dochodowy za ten miesiąc będzie niższa (lub w ogóle jej nie zapłacisz).
• Ryczałtowcy: Również mogą korzystać z ulgi, pomniejszając przychód podlegający opodatkowaniu.

Okiem eksperta: Jesteś dłużnikiem? Masz obowiązek korekty!

To najważniejsza pułapka systemu w 2026 roku. Ulga na złe długi to miecz obosieczny. Jeśli to Twoja firma spóźnia się z zapłatą faktury kosztowej powyżej 90 dni, masz ustawowy obowiązek dokonania korekty „in minus”.

Musisz:

1. Pomniejszyć VAT naliczony w swoim JPK_V7 (czyli „oddać” VAT, który wcześniej odliczyłeś).
2. Zwiększyć podstawę opodatkowania w PIT/CIT (czyli „wyrzucić” niezapłaconą fakturę z kosztów uzyskania przychodu).

Fiskus w 2026 roku skutecznie krzyżuje dane z JPK wierzycieli i dłużników, więc automatyczne wykrywanie braku obowiązkowej korekty po stronie dłużnika jest bardzo proste i wiąże się z sankcjami.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o ulgę na złe długi 2026

Jak liczyć termin 90 dni do ulgi na złe długi?

Termin 90 dni liczy się od dnia następującego po dniu terminu płatności określonego na fakturze lub w umowie. Nie liczy się go od daty wystawienia czy sprzedaży. Jeśli termin płatności przypadał na dzień ustawowo wolny od pracy, przesuwa się go na najbliższy dzień roboczy i dopiero od niego liczy 90 dni.

Co zrobić, jeśli dłużnik zapłaci po skorzystaniu z ulgi?

Jeśli skorzystałeś z ulgi (odzyskałeś VAT i PIT), a dłużnik po jakimś czasie uregulował należność, masz obowiązek dokonać „korekty zwrotnej”. Musisz zwiększyć podatek VAT należny oraz doliczyć kwotę netto do przychodów w miesiącu, w którym otrzymałeś wpłatę.

Czy muszę korygować VAT naliczony, jeśli nie zapłaciłem faktury w terminie?

Tak, to jest Twój obowiązek, a nie prawo. W 2026 roku, jeśli minęło 90 dni od terminu płatności faktury zakupowej, a Ty jej nie opłaciłeś, musisz bezwzględnie skorygować swoją deklarację JPK_V7, pomniejszając podatek naliczony (do odliczenia) o kwotę VAT z tej faktury.